Wejście
Plan
Słownik
Kontakt
Linki
Obserwatorium Paryskie
EgzoplanetyCoRoTWykładyNarzędziaBaza danych
<-   Zasada antropiczna   ->

Nasze położenie we Wszechświecie można postrzegać rozmaicie. W czasach przedkopernikańskich wydawało się ludziom, że Ziemia znajduje sie w centrum Wszechświata, zajmuje uprzywilejowaną pozycję. W przeciwieństwie do tego można uważać, że Ziemia nie jest absolutnie niczym wyróżniona, i że życie inteligentne istnieje na wszystkich planetach. Na temat pierwszego stwierdzenia nie możemy niczego przesądzać, więc nie jest ono bardzo użyteczne, ale co do drugiego to wiemy, że jest fałszywe, bo nie znaleziono innego, inteligentnego życia na żadnej planecie Układu Słonecznego. Między tymi dwoma ekstremami lokuje się zasada antropiczna, która twierdzi, że nasza sytuacja we Wszechświecie jest banalna w odniesieniu do wszystkich obserwatorów . Ta zasada jest najbardziej interesująca jeśli włącza się do obserwatorów inteligencje pozaziemskie.

Przykłady zastosowania:

  • Nasze położenie w kosmosie jest bardzo "nietypowe" (na powierzchni planety, która ma atmosferę, blisko młodej gwiazdy,...), podczas gdy miejscem najbardziej prawdopodobnym byłaby pusta przestrzeń, przeważająca we Wszechświecie. Jednak w pustej przestrzeni życie nie jest możliwe, a powierzchnia planety wydaje się dla niego niezbędna. I właśnie dlatego tu się znajdujemy! Nie jest to koincydencja, ale konieczność (także na Ziemi jest mniej ludzi na pustyniach niż na wybrzeżach).
  • Nasze miejsce w czasie jest też szczególne: pojwiamy się, gdy Wszechświat ma 10 do 20 miliardów lat (od Wielkiego Wybuchu). Czemu nie wcześniej ani nie później?
    Życie potrzebuje "ciężkich" pierwiastków chemicznych (węgla, tlenu,...), które nie powstały w Wielkim Wybuchu, ale w jądrach masywnych gwiazd pierwszej generacji w Galaktyce. Te gwiazdy następnie wybuchły jako supernowe i "rozpyliły" swe pierwiastki w ośrodku międzygwiazdowym, co z kolei pozwoliło na tworzenie się układów gwiazd z planetami. Nim więc się pojawiliśmy (około miliard lat temu) potrzeba było kilku generacji gwiazd. Później jednak, po wielu pokoleniach, zostanie zbyt mało gwiazd "wystarczająco dobrych" by oczekiwać, że wokół nich pojawi się na planetach życie.
    UWAGA: pierwsza generacja gwiazd była prawdopodobnie pozbawiona planet!
  • My, ludzie (homo-sapiens), pojawiamy się na powierzchni naszej planety, w sposób nieco zadziwiający, około 4,5 miliarda lat po narodzinach Ziemi, mniej więcej w połowie życia Słońca. Dlaczego akurat na takim etapie jego ewolucji? Przyjmijmy trzy przypuszczenia:

    1) życie inteligentne pojawia się na ogół znacznie szybciej niż trwa życie Słońca
    2) życie inteligentne, aby się pojawić, potrzebuje czasu porównywalnego z połową życia Słońca
    3) życiu inteligentnemu potrzeba na ogół znacznie więcej czasu na pojawienie się niż wynosi czas życia Słońca (inaczej mówiąc jest ono bardzo mało prawdopodobne)
    Znając "moment" naszego pojawienia się - które przypuszczenie jest najbardziej prawdopodobne?

    Drugie byłoby zadziwiające, bo nie widać à priori zależności między pojawianiem się inteligentnego życia a czasem życia gwiazdy. W dodatku byłby to przypadek szczególny. Można go odrzucić jako mało prawdopodobny. Jeśli pierwsze przypuszczenie jest prawdziwe, to pojawilibyśmy się znacznie wcześniej w historii Ziemi, co także możemy odrzucić jako mało prawdopodobne. Pozostaje przypuszczenie trzecie. Jeśli jest prawdziwe, to nie dziwi fakt, że nie pojawiliśmy się po śmierci Słońca, bo to nie jest możliwe. Nie mogliśmy pojawić się inaczej niż wcześniej, w momencie porównywalnym z czasem życia Słońca. Zatem to właśnie jest przypadek najbardziej prawdopodobny.

    Z tego rozumowania wyciąga się wniosek, że życie we Wszechświecie jest rzadkością, i że wykrycie go będzie trudne. W rezultacie wysiłki projektu SETI dotychczas nie zostały uwieńczone sukcesem.

Można więc, z tej metafizycznej zasady, wyciągać ciekawe wnioski, ale trzeba je formułować ostrożnie. W szczególności można dojść do wniosków fałszywych jeśli obserwator znajduje się w wyjątkowym położeniu. Obecnie prowadzi się na ten temat wiele badań.